Impact op IJslandse paarden bij een specifieke finale proef - blog 3

Gepubliceerd op 1 maart 2018

Cees van Beckhoven (Heart for Horses), Eva Beun (humaan fysiotherapeut en trainer/instructeur voor IJslandse paarden) en Marco de Bruijn (DVM, Spec. KNMvD Eq Int Med, Dipl. ECEIM bij sportpaardenkliniek Wolvega) gaan met zijn drieën een onderzoek uitvoeren over de fysiologische impact op IJslandse paarden bij een specifieke finale proef. Deze proef is in 2014 zonder duidelijke onderbouwing aangepast en de vraag is of deze aanpassing wel zo goed is voor de paarden. Eva Beun geeft middels een viertal blogs meer aandacht aan verschillende onderwerpen rondom training, onderzoek en het IJslandse paard.

In de de eerste blog hebben we jullie meegenomen in het belang van het goed verzorgen, trainen en kennen van je paard. In blog twee hebben we verteld dat het werken naar een (top)prestatie in optima forma komt vanuit een goede samenwerking tussen jezelf, je paardenkennis, je trainer, trainings- en voerbeleid, maar bijvoorbeeld ook je dierenarts, hoefsmid en zadelmaker. In deze blog gaan we jullie wat meer vertellen over ons onderzoek en het IJslands paard.

Wat gaan we onderzoeken?

Sinds 2014 is er een aanpassing gedaan in de finale van een van de töltproeven, de T1.
De proef is aangepast met het toevoegen van extra stappauzes tussen de verschillende onderdelen in de proef. Zoals in blog 2 aangegeven is het heel belangrijk om te weten wat je van je paard verwacht tijdens de proef om op die manier je training optimaal te kunnen laten aansluiten bij het vraagprogramma.
De aanpassing die er in de proef is gedaan heeft de intentie een beter welzijn voor de paarden, maar is dat ook zo?
De proef is nu qua tijdsinspanning voor de paarden bijna 2x zo lang geworden en sowieso is het vraagprogramma van de selectie al relatief anders dan het vraagprogramma van de finale.

Met het oog op dierenwelzijn, maar zeker ook kennisverbreding. De uitkomsten van ons onderzoek zullen internationaal worden gedragen en zullen gebruikt gaan worden als een stuk educatie van de ruiters.

Het IJslandse paard, een ras met extra gangen

Een paard met eigenlijk de stokmaat van een pony, waar ook volwassenen op kunnen rijden, welke robuust is en zelfs nog extra gangen heeft. De Ferrari onder de paarden met minimaal 4 of zelfs 5 ‘versnellingen’. Het zijn voorwaarts denkende looplustige paarden, met een meewerkend en neigend naar sensibel karakter, het IJslands paard.

Op IJsland is het paard eeuwenlang gebruikt als zowel rij- als pakpaard. De onherbergzaamheid van het land maakt vooral de tölt een makkelijke (en aangename) gang voor zowel ruiter als paard. Bij de tölt is er altijd minimaal één been aan de grond, waardoor de ruiter zo goed als stil kan zitten en het paard altijd steun heeft aan de bodem. Als je als paard met een gang met zweeffase op onherbergzaam gebied zou rondlopen, maakt het zweefmoment je kwetsbaar, je weet immers nooit waar je hoeven terecht komen en wat voor een grond er onder je hoeven komt.

Tegenwoordig worden de paarden in IJsland nog steeds gebruikt als rij- en pakpaard, voor bijvoorbeeld het bijeendrijven van schapen of het maken van trektochten. Daarnaast is het IJslandse paard ook steeds meer een wedstrijdpaard geworden. Het gaat hierbij om wedstrijden gehouden op speciale ovaalvormige banen of juist lange rechte banen, waarbij tijdens de wedstrijden naast de basisgangen (stap, draf en galop) ook de extra gangen tölt en telgang worden getoond. De bewegingen van een IJslander moeten licht, soepel, hoog met duidelijke zweeffases in de gangen waarbij dat aanwezig is en vooral zuiver van takt zijn.

Symmetrisch of asymmetrisch

De gangen van een paard zijn onder te verdelen in symmetrische en asymmetrische gangen. Een symmetrische gang is een gang waarbij de linker en rechter lichaamshelft hetzelfde doen, het linker voorbeen gelijk aan het rechter voorbeen en het linker achterbeen gelijk aan die van het rechter achterbeen is. Dit zien we bij de stap en draf. Bij een asymmetrische gang is er een verschil tussen dat wat de linker helft van het paard doet ten opzichte van de rechter helft van het paard. Een voorbeeld hiervan is de galop.

Zowel tölt als telgang zijn symmetrische gangen, waarbij de telgang zelf dusdanig symmetrisch is dat het laterale benenpaar zo goed als gelijktijdig bewegen – links voor en links achter gelijk en vervolgens rechts voor en rechts achter gelijk. 

De tolt

Een goede kwaliteit tölt staat bovenaan voor een goed IJslands paard. Het is de meest populaire gang voor met name de vrijetijdsruiter,. omdat je als ruiter zo goed als stil zit en je niet hoeft licht te rijden wat het allemaal erg comfortabel maakt. De tölt kan qua tempo gereden worden in een zelfde snelheid als stap tot aan een sneltempo, zelfs sneller dan galop.

Tölt is een symmetrische viertakt gang, waarbij er altijd 1 of 2 benen aan de grond zijn / is. De beenzetting in tölt is gelijk aan die in stap (links achter, links voor, rechts achter, rechts voor) met een gelijkmatig ritme met even veel tijd tussen het neerzetten van de benen. In het ideale geval is het een gelijkmatig ritme met een gelijke tijdsinterval tussen het plaatsen van de benen, dat wil zeggen een voorbeen landt op ¼ paslengte en ritme van het laterale achterbeen. In tölt beweegt het paard zich vloeiend onder de ruiter, met een actieve (zachte) rug en actieve achterhand. Zeker in de wedstrijdsport wordt er veel verhevenheid, oprichting en beweging gevraagd. Door de actieve en dragende achterhand gaat het paard ‘zitten’ en bewegen de voorbenen vrij.

In de wedstrijdsport kennen we speciale tölt - proeven waarin er verschillende vormen van tölt getoond worden. In de hoogste klassen zijn er twee soorten proeven. De T1 waarin de verschillende tempo’s van de tölt getoond worden en de T2 waarin de natuurlijke aanleg van de tölt getoond wordt. Er moet dan bij een van de onderdelen de tölt getoond worden met een volledig doorhangende teugel om te laten zien dat ook zonder inwerking van de hand van de ruiter het paard kan blijven tölten.

Fase volgorde van tolt, afbeelding uit gaits of the Icelandic horse
Fase volgorde van tolt, afbeelding uit gaits of the Icelandic horse

De telgang

Telgang is een tweetakt gang waarbij het laterale benen paar zo goed als gelijktijdig naar voren worden geplaatst. De beenzetting is links achter en links voor – zweeffase – rechts achter en rechts voor. In tegenstelling tot tölt kent telgang een zweeffase. Telgang is een gang die op hoge snelheid met veel energie wordt gereden, waarbij het paard ruime passen maakt en zichzelf moet strekken. Afgelopen zomer was het WK in Nederland, de wereldkampioen reedt een tijd van 7,43 sec over 100 meter met vliegende start.

Daar waar de tölt een functionele en comfortabele gang is is de telgang dit duidelijk minder, dit komt o.a. door de snelheid waarop er gereden moet worden voor een goede telgang. Het vraagt veel energie van het paard en het is geen functionele gang meer, een paard kan niet ‘werken’ in telgang.

Fase volgorde van telgang, afbeelding uit gaits of the Icelandic horse
Fase volgorde van telgang, afbeelding uit gaits of the Icelandic horse

Andere gangen paarden

IJslandse paarden zijn zeker niet de enige paarden met deze extra gangen. Er wordt zelfs gezegd dat alle paarden vroeger in ieder geval konden tölten en dat dit er uit is gefokt toen de paarden meer voor de kar gingen lopen dan dat ze gereden werden. Soort gelijke extra gangen als tölt zien we ook bij rassen als American Saddlebred, Rocky Mountain Horse, Paso Peruano en Paso Fino. Ondanks dat de ijslander dus niet de enige is, is en blijft de ijslander een bijzonder dier!

Terug naar het blogoverzicht

Ervaringen

Rosalin Nieuwendijk

"Wanneer EFO langskomt geven ze gelijk een fijn en betrouwbaar gevoel”

Lees meer

Elly Noomen

Voor iedereen met paarden kan ik maar 1 ding zeggen: als de basis goed is kom je verder!! En dat geldt zeker voor deze verzekeringsmaatschappij!!

Lees meer

Dian Philipsen

Ik kan EFO paardenverzekeringen zeer zeker aanbevelen, ze denken mee met zowel de ruiter/amazone als met het paard.

Lees meer

Tanja Staal

Ik ben erg positief en zal EFO zeker aanbevelen bij mijn paardenkennissen. Jullie zijn op een laagdrempelige manier te benaderen, chapeau...:)!

Lees meer

Susanne Noortman

Beste EFO,
Mag ik jullie (en in het bijzonder Ron Esteje) onwijs bedanken voor de snelle en fijne manier van het verwerken van mijn declaratie! 

Lees meer

Ineke Drossaart

EFO, van mij een hele bos pluimen op uw hoed en veel dank. Topverzekering!

Lees meer

+
Rosalin Nieuwendijk
+
Elly Noomen
+
Dian Philipsen
+
Tanja Staal
+
Susanne Noortman
+
Ineke Drossaart

Blijf op de hoogte van onze nieuwtjes