18 december 2020
Diagnostiek van luchtwegproblemen
Belangrijke oorzaken van tegenvallende prestaties bij paarden zijn aandoeningen aan de luchtwegen. Ook besmettelijke ziektes als influenza, droes of rhinopneumonie kunnen een rol spelen. Klachten kunnen mild (vermindering prestatie) tot ernstig zijn, zoals benauwdheid bij paardenastma. Sommige problemen zijn eenvoudig te verhelpen, andere vereisen een meer specifieke behandeling door de dierenarts. Het stellen van een adequate diagnose is hierbij essentieel en kan uitdagend zijn. In dit artikel leggen we je meer uit over het onderzoek naar luchtwegproblemen.
Klinisch onderzoek
Onderzoek aan de luchtwegen start bij een uitgebreide analyse (anamnese) van het ziektebeeld en een klinisch onderzoek, waarbij het paard o.a. wordt geobserveerd en onderzocht middels beluisteren met een stethoscoop en navoelen van structuren (hoofd, keel, luchtpijp en lymfeklieren).
Het moment waarop een verschijnsel (bijv.: hoest, neusuitvloeiing, benauwdheid, adembijgeluid, koorts, slechte prestaties) plaatsvindt is van groot belang. Zo verdient hoest bij een individueel paard een andere aanpak dan hoest bij alle paarden op stal. Een bloedneus na rust is iets anders dan een bloedneus na inspanning.
Afhankelijk van de bevindingen zal een of meerdere van de volgende onderzoeken kunnen worden uitgevoerd.
Endoscopie
Dit onderzoek is relatief eenvoudig en op locatie uit te voeren, meestal zonder sedatie. Zowel in rust als tijdens inspanning (dynamische endoscopie). Met een endoscoop (een flexibele buis met aan het einde een kleine camera en een lichtbron) via de neus kan de dierenarts structuren bekijken als neusgaten, neuskeelholte met ingang naar de luchtzakken, de keel, de luchtpijp en ingang naar de longen. Bekeken wordt of er vloeistoffen als slijm, bloed of pus en/of zwellingen aanwezig zijn. Beelden zijn meestal direct zichtbaar op een scherm en kunnen worden opgenomen voor verder onderzoek.
Respiratoire monsternames
Het kan nodig zijn monsters te nemen voor aanvullend onderzoek om bijv. vast te stellen welke ziekteverwekker de oorzaak is:
Neusswab
Een lange wattenstaaf (swab) wordt via de neus ingebracht, tot aan de keel, en er weer uitgehaald. Veel besmettelijke ziektes als droes, influenza en rhino bevinden zich in de keel van het paard. Het lab onderzoekt het monster middels een bacteriologische kweek en/of PCR op bacteriën en virussen.
BAL-spoeling of longspoeling
Bij het gesedeerde paard wordt er via een flexibele slang in de neus (tot aan de kleinste bronchiën) vloeistof ingebracht en weer teruggehaald. De cellen (normale maar ook ontstekingscellen, rode bloedcellen en andere opmerkelijke deeltjes als schimmel) die meekomen in het longspoelsel worden vervolgens nader onderzocht met een microscoop (cytologie) door een specialist.
Luchtpijpspoeling
Middels een buisje (katheder) in de luchtpijp wordt er een steriele zoutoplossing ingebracht en weer teruggehaald. Het onderzoek vindt meestal plaats onder lichte sedatie. Het materiaal gaat naar het lab voor nader onderzoek (zie neusswab) of een cellenonderzoek (cytologie, zie longspoeling).
Spoelen van de luchtzakken
Onder begeleiding van een endoscoop wordt er via de neus vloeistof in de luchtzak gebracht en weer teruggehaald. Het materiaal gaat vervolgens voor onderzoek naar het lab. Monsters uit luchtzakken worden met name onderzocht op de droesbacterie: op deze wijze kunnen dragers van droes worden opgespoord.
Longfunctie onderzoek
Er zijn verschillende technieken om de longfunctie te testen, meestal afkomstig uit de humane geneeskunde. Longfunctietesten zijn erg beperkt omdat er wereldwijd maar enkele centra zijn die over de juiste apparaten beschikken. Een andere manier is door het meten van de bloedgassen (verhouding zuurstof en koolstofdioxide) middels een bloedmonster uit een slagader.
Beeldvorming
Bij het onderzoek aan de luchtwegen kan ook aanvullende beeldvorming nodig zijn, zoals:
- Röntgenonderzoek – om bijv. de bijholtes en kieswortels te onderzoeken op ontstekingen
- Echografie – in beeld brengen van de zachte weefsels als longweefsel
- CT-onderzoek – met een CT-scan is een 3D beeld van het hoofd te maken, name om de aanwezigheid van afwijkingen of zwellingen in de bijholtes te onderzoeken. Een CT-scan kan bij een aantal (gespecialiseerde) klinieken worden uitgevoerd.
Verdenk je jouw paard van een luchtwegprobleem? Raadpleeg dan altijd je dierenarts.
Meer lezen?
Dit is een samenvatting. Lees het volledige artikel ‘Diagnostiek van luchtwegproblemen bij paarden’ op Paardenarts.nl van Thibault Frippiat.
Door: Paardenarts.nl
Je hebt vast wel eens gehoord dat een paard een schiefel heeft. Of misschien heeft jouw paard er wel mee te maken gehad. Een schiefel is een woekering van het botvlies. Bij sportpaarden is het een veelvoorkomende botblessure aan het pijp- of griffelbeen. In deze blog gaan we dieper in op de oorzaken en de behandeling.
De term hoefkatrolontsteking heb je vast weleens gehoord. Maar wat is er dan precies aan de hand? Wat zijn de symptomen en hoe zijn de vooruitzichten voor een paard met hoefkatrol? We leggen het uit in deze blog.
De meeste paardeneigenaren hebben weleens van spat gehoord. Maar wat is het eigenlijk precies? Hoe kun je dit herkennen en behandelen? In deze blog leggen we het uit!
Heb je een hengst en ben je van plan om hem te laten castreren? Dan is het goed om te weten dat EFO Paardenverzekering een castratieverzekering aanbiedt. In de meeste gevallen loopt een castratie goed af, maar er bestaan toch risico’s. Daar kan Anna de Vries uit Zwolle helaas over meepraten.
Meer paarden en pony’s hebben vaker dan we denken last van maagzweren. Dat kan allerlei gezondheidsklachten opleveren. Maar soms merk je er weinig van, alleen presteert een paard niet optimaal. Een goed voermanagement voorkomt veel problemen, maar wat is dat dan precies: een goed management?
De vakantieperiode is aangebroken. Misschien vertrek je een week naar de zon, ga je een weekend weg of neem je juist je paard mee naar een vakantieadres. Hoe jouw vakantie er ook uitziet, één ding verandert niet: jouw paard voelt zich het prettigst bij rust, ritme en regelmaat. Door vooraf een aantal praktische zaken goed te regelen, kun je met een gerust gevoel genieten van je vakantie, terwijl ook je paard de zorg krijgt die het verdient.
Succes in de paardensport draait om veel meer dan talent alleen. Volgens amazone en ondernemer Romy van Dijk-Froma ontstaat echte vooruitgang door de juiste combinatie van techniek, mentale kracht, doorzettingsvermogen en een duidelijke visie. Vanuit haar sport- en trainingsstal werkt ze dagelijks aan de ontwikkeling van zowel paarden als ruiters. In dit interview vertelt Romy hoe zij omgaat met wedstrijdspanning, tegenslagen en het najagen van grote dromen, en waarom juist het totaalplaatje het verschil maakt.
Als paardeneigenaar herken je deze discussie vast en zeker: “Je moet je paard met koud water afspoelen, dat is goed voor de spieren”, “Nee, je moet je paard niet koud afspoelen, dat is slecht voor de spieren”, “Rijden met warm weer kan gewoon.” Of: “Rijden met warm weer is heel gevaarlijk.” Maar wat is nu eigenlijk verstandig voor je paard? Om feiten van fabels te scheiden, vroegen we dierenarts Floor van Kootwijk van Dierenkliniek Emmeloord naar de feiten achter hittestress bij paarden. In deze blog beantwoordt zij de meest gestelde vragen en deelt ze praktische tips voor warme dagen.
