18 maart 2019

Gynaecologie: voortplanting bij paarden

De geboorte van een veulen is een bijzondere gebeurtenis. Ook in de periode ervoor komt er veel bij kijken, van het juiste moment van dekking tot een succesvolle dracht. Verwacht jouw merrie een veulen of ben je geïnteresseerd in alles wat hierbij komt kijken? Lees dan verder om een overzicht te krijgen van wat je kunt doen om je merrie in deze periode optimaal te begeleiden.

De hengstigheid

Een merrie kan alleen drachtig worden wanneer ze hengstig is. De hengstigheid is een periode van vijf tot zeven dagen binnen een totale cyclus van 21 dagen en beslaat de periode van de groei van één en soms twee eitjes (folikels) in de eierstok tot het moment dat deze ovuleren (eisprong). Tijdens de eisprong - aan het eind van de hengstigheid - heeft een dekking of inseminatie de grootste kans van slagen.

Om duidelijk te krijgen of en wanneer een merrie hengstig is, zijn er twee verschillende methoden. De eerste is schouwen, waarbij gekeken wordt in hoeverre de merrie de aanwezigheid van een zogeheten schouwhengst accepteert. Een tweede optie is om de merrie te laten opvoelen door de dierenarts. Deze doet rectaal (via de anus) en echografisch onderzoek naar de rijping van de eitjes (follikels) en de gezondheid van de baarmoeder en eierstokken. Eventuele afwijkingen kunnen op deze manier ook sneller ontdekt worden.

Sommige merries kunnen door uiteenlopende oorzaken moeilijk drachtig worden. Een gynaecologisch onderzoek in de winter (vóór het dekseizoen), kan helpen om problemen uit te sluiten.

De dekking

Is het juiste moment van hengstigheid aangebroken, dan kan de merrie gedekt worden. De dekking kan op een natuurlijke manier plaatsvinden of via kunstmatige inseminatie (KI). Met name bij paarden wordt bijna alleen van KI gebruik gemaakt, omdat het veiliger is voor de hengst, de kans op geslachtsziekten verkleind wordt en er meer merries bediend kunnen worden. Bij KI bespringt de hengst een fantoom en wordt zijn sperma opgevangen. Het sperma wordt daarna verdund en in porties verdeeld, waarna het bevroren opgeslagen kan worden of meteen (vers, gekoeld) naar de merrie vervoerd kan worden voor inseminatie.

De dracht

Na de inseminatie of dekking is het verstandig meerdere keren te laten controleren of de merrie drachtig is. Dit valt vaak ook al te merken door het uitblijven van de hengstigheid, maar verder in de dracht kan het alsnog gebeuren dat het vruchtje verworpen wordt. Met een echo op 14-18 dagen en een tweede rond dag 35 kan dit op tijd gesignaleerd worden, zodat de merrie eventueel nogmaals kan worden geïnsemineerd of gedekt.

Is de merrie succesvol drachtig geworden, dan zal het ongeveer 11 maanden duren tot aan de geboorte van het veulen. Vooral de laatste twee maanden van de dracht zijn van belang omdat het veulen daarin het snelste groeit. De voerbehoefte van de merrie ligt dan hoger en het kan handig zijn om een speciale merriebrok te geven in plaats van het gewone krachtvoer. Ook het inentingsschema (denk aan influenza, tetanus en rhinopneumonie) dient op orde te zijn, zodat de merrie bij de geboorte van het veulen haar antistoffen kan doorgeven via de biest. Overleg met je dierenarts over de benodigde vaccinaties voor jouw merrie.

Meer lezen?

Lees het volledige artikel ‘Gynaecologie (voortplanting)’ op Paardenarts.nl van Iris van Gulik.

Bekijk voor meer onderwerpen ook de rubriek 'Voortplanting' op Paardenarts.nl

Lees meer

vrijdag 10 juli 2026

De vakantieperiode is aangebroken. Misschien vertrek je een week naar de zon, ga je een weekend weg of neem je juist je paard mee naar een vakantieadres. Hoe jouw vakantie er ook uitziet, één ding verandert niet: jouw paard voelt zich het prettigst bij rust, ritme en regelmaat. Door vooraf een aantal praktische zaken goed te regelen, kun je met een gerust gevoel genieten van je vakantie, terwijl ook je paard de zorg krijgt die het verdient.

donderdag 2 juli 2026

Succes in de paardensport draait om veel meer dan talent alleen. Volgens amazone en ondernemer Romy van Dijk-Froma ontstaat echte vooruitgang door de juiste combinatie van techniek, mentale kracht, doorzettingsvermogen en een duidelijke visie. Vanuit haar sport- en trainingsstal werkt ze dagelijks aan de ontwikkeling van zowel paarden als ruiters. In dit interview vertelt Romy hoe zij omgaat met wedstrijdspanning, tegenslagen en het najagen van grote dromen, en waarom juist het totaalplaatje het verschil maakt.

vrijdag 12 juni 2026

Als paardeneigenaar herken je deze discussie vast en zeker: “Je moet je paard met koud water afspoelen, dat is goed voor de spieren”, “Nee, je moet je paard niet koud afspoelen, dat is slecht voor de spieren”, “Rijden met warm weer kan gewoon.” Of: “Rijden met warm weer is heel gevaarlijk.” Maar wat is nu eigenlijk verstandig voor je paard? Om feiten van fabels te scheiden, vroegen we dierenarts Floor van Kootwijk van Dierenkliniek Emmeloord naar de feiten achter hittestress bij paarden. In deze blog beantwoordt zij de meest gestelde vragen en deelt ze praktische tips voor warme dagen.

vrijdag 29 mei 2026

Een dag vol inspiratie, persoonlijke groei en nieuwe inzichten. Tijdens het NK Dressuur kregen jonge ruiters en amazones de kans om zich te ontwikkelen op het gebied van dressuur, mentale coaching, ruiterfitheid en social media. Aan het einde van deze leerzame dag werd Nisha van Rouendal uitgeroepen tot EFO Totaal Talent 2026.

donderdag 30 april 2026

In deze blog lees je de tips en tricks van dierenarts Anne-Marije van der Mark voor tijdens en na de geboorte van jouw veulen. De geboorte van een veulen is een bijzonder moment waar veel bij komt kijken. Juist in de eerste uren en dagen wordt de basis gelegd voor een gezonde start. Waar moet je op letten? En wanneer is het tijd om in te grijpen?

vrijdag 13 maart 2026

Mijn werkdag begint meestal thuis, achter de laptop, met een kop koffie erbij. Voordat ik de auto instap, bekijk ik mijn agenda, de werkvoorraad, binnengekomen mails en telefoontjes. Ik controleer of de planning logisch is, of er bijzonderheden zijn en hoe de route eruitziet. Geen dag is hetzelfde, soms heb ik meerdere afspraken door heel het land, andere dagen bestaat een groot deel van mijn dag uit overleg met collega’s van acceptatie of schade. Maar één ding staat vast: ik ben veel onderweg, naar paarden én hun eigenaren.

maandag 24 november 2025

Dat je paard een dagje ouder wordt en grijze haren krijgt, kun je niet voorkomen. Wel kun je ervoor zorgen dat het hem qua management aan niets ontbreekt. Hoe je dat doet, leggen we je graag uit.

donderdag 23 oktober 2025

Bij EFO Paardenverzekering kun je precies de verzekering nemen waar jij en je paard het meeste aan hebben. EFO wil altijd alles zo duidelijk en transparant mogelijk maken over wat er nu precies bedoeld wordt met een aantal begrippen en de verzekeringsvoorwaarden, dus over de ‘kleine lettertjes’ hoef je je ook niet druk te maken